آزمایشگاه تشخیص طبی مهدیه

روش آماده سازی و اطلاع رسانی بیماران جهت نمونه گیری صحیح
نویسنده : مسعود کاظمی - ساعت ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٦ امرداد ۱۳٩٠
 

موضوع: روش آماده سازی و اطلاع رسانی بیماران جهت نمونه گیری صحیح

 از آن جایی که بیشترین خطاهایی که در نتایج آزمایش­ها در دنیا مشاهده می گردد مربوط به خطاهای قبل از انجام آزمایش از جمله شرایط آماده سازی بیماران، شرایط نگهداری نمونه و ....... می­باشد، برای پیشگیری از این موارد راه­کارهای مختلفی از جمله استاندارد نمودن نمونه­ها ارائه شده است. در همین راستا این آزمایشگاه نیز به منظور یکسان نمودن شرایط آماده­سازی قبل از انجام آزمایش راهنمایی­های مختلفی را تهیه نموده است که معرفی می­گردد. رعایت شرایط ذکر شده در این راهنما در نتایج حاصل از آزمایش­ها و مقایسه آن با مقادیر طبیعی و به تبع آن در مدیریت تشخیص و درمان توسط پزشکان محترم بسیار موثر خواهد بود.

راهنمای ناشتایی جهت انجام آزمایش ها:

راهنمایی­های زیر برای کمک به بیماران و مراجعین محترم در جمع­آوری صحیح نمونه برای آزمایش­های درخواست شده توسط پزشکان محترم ارائه گردیده است. ناشتایی با زمان مشخص جهت انجام آزمایش­ها مانند: آزمایش قند خون ناشتا، تری گلیسرید ،.......الزامی است چرا که خوردن غذا می­تواند منجر به تغییر در مقادیر آزمایش شود. اگر پزشکان محترم ما در آزمایشگاه از شما بخواهند که در وضعیت ناشتا برای انجام آزمایش­ها مراجعه نمایید خواهشمند است موارد ذیل رعایت گردد:

1-   هشت ساعت قبل از مراجعه به آزمایشگاه هیچ غذا یا آشامیدنی ( به جز آب ) نخورده و نیاشامید ( این مدت ناشتایی در شب توصیه شده است که فعالیت­های بدن به حداقل رسیده و مقادیر طبیعی نیز در نمونه­های صبح تعیین شده­اند ). آزمایش قند حداقل 8 ساعت ناشتایی لازم دارد.

2-  در صورتی که آزمایش­­های مربوط به چربی خون مثل تری­گلیسرید برای شما درخواست شده باشد مدت زمان ناشتایی حداقل 12 ساعت است.

3-  آزمایش های فسفر، اوره، اسید اوریک، پرولاکتین حداقل 4 ساعت ناشتایی لازم دارند.

4- از نوشیدن آب میوه، چای و قهوه در طی مدت ناشتایی بپرهیزید اما نوشیدن آب بلامانع است ( مگر آن­که محدودیت در مصرف آب توسط پزشک تذکر داده شده باشد . )

5- در طی مدت ناشتایی از استعمال دخانیات، جویدن آدامس و تمرین بدنی و ورزش پرهیز نمایید. این موارد ممکن است منجر به تحریک سیستم گوارش و تغییر در نتایج آزمایش­ها شود.

6- بعد از نمونه­گیری شما می­توانید رژیم غذایی عادی و فعالیت روزانه را شروع نمایید .

روش آماده سازی برای آزمایش قند خون 2 ساعت پس از غذا

لطفاٌ برای دست­یابی به نتایج صحیح آزمایش به نکات ذیل توجه فرمایید. نتایج به خاطر عدم رعایت شرایط می­تواند منجر به نادیده گرفته شدن مسائل مهم پزشکی یا درخواست بیش از اندازه و بدون آزمون­های آزمایشگاهی گردد.

خوردن غذا :

-        یک وعده غذای متعادل و معمول را آماده نمایید ( شامل پنیر، کره، ...... )

-        زمان شروع غذا خوردن را یادداشت نمایید.

زمان 2 ساعت پس ازغذا  از همان لحظه شروع غذا خوردن آغاز می­گردد.

به عنوان مثال:

اگر شما خوردن غذا را در ساعت 8 صبح آغاز می­کنید، نمونه آزمایش ساعت 10 صبح از شما گرفته شود.

-      مدت زمانی که غذا را میل می­کنید نباید بیش از20 دقیقه به­طول انجامد.

-      بعد از خوردن غذا به هیچ وجه چیز دیگری اعم از آدامس، شیرینی، آب میوه، ........ نباید خورده شود ( به استثنا مقدار کم آب )

-       نمونه خون راس 2 ساعت از زمان شروع غذا از شما گرفته خواهد شد.

-      پانزده دقیقه قبل از موعد نمونه­گیری ( 2 ساعته ) در آزمایشگاه حضور به­هم رسانید.

-   به محض ورود به آزمایشگاه مسئولین پذیرش را مطلع نمایید و اگر راس 2 ساعت از شما خون­گیری انجام نشد دوباره به مسئول پذیرش اعلام فرمایید.

نکته 1: فعالیت فیزیکی می­تواند تاثیرات کوتاه مدت و بلند مدت در نتایج تست­ها ایجاد نماید.

تاثیرات کوتاه مدت: افزایش لاکتات، CPK و تست­های انعقادی و پلاکت

تاثیرات طولانی مدت: افزایش CPK، آلدولاز، AST و LDH هم چنین هورمون­های جنسی شامل تستوسترون، آندرستن دیون، LH، در زمان­های طولانی مدت بالا می­روند.

نکته 2: نتایجی که به وسیله تغییر Position تحت تاثیر قرار می­گیرند شامل: آلبومین، توتال پروتئین، آنزیم­ها، کلسیم، کلسترول و تری گلیسیرید می­باشند.

نکته 3: آزمایشات زیر ترجیحاً باید اول صبح گرفته شود:

-      نمونه ادرار

-      فریتین

-      هورمون­های تیروئیدی

-      هورمون­های رشد (GH)

جمع آوری قسمت میانی ادرار جهت آزمایش کشت ادرار

شیوه تمیز نمودن و جمع­آوری نمونه در خانم­ها

نحوه شستشو و تمیز کردن

1- دست­های خود را با آب و صابون کاملاٌ بشویید.

2- درپوش ظرف جمع­آوری نمونه را باز نمایید، دقت شود که داخل ظرف و درپوش آن آلوده نشود.

3- چنانچه در زمان قاعدگی( پریود ) می­باشید جهت جلوگیری از جریان خون از یک تامپون مخصوص که از قبل تهیه استفاده نمایید.

4- چین­های پوست ناحیه تناسلی ( لب­های واژن ) را باز کرده و مجرای خروج ادرار و نواحی اطراف آن را بشویید به نحوی که عمل شستشو از جلو به عقب صورت گیرد، ( در صورت موجود بودن دستمال از آن استفاده نمائید ) دستمال استفاده شده را در ظرف مخصوص زباله بیاندازید.

نحوه جمع­آوری نمونه

1- عمل ادرار نمودن را شروع نمایید ( در خلال ادرار کردن لب­های دستگاه تناسلی هم­چنان از یکدیگر دور باشند ).

2- نکته مهم: قبل از اینکه ظرف جمع­آوری نمونه را در برابر جریان ادرار قرار دهید، صبر نمایید تا ادرار به خوبی جریان یابد و قسمت کمی از ادرار به خارج ( داخل توالت ) بریزد.

3- بدون آنکه جریان ادرار متوقف شود، مقداری ادرار را داخل ظرف جمع­آوری ریخته تا ظرف به میزان نصف یا حداقل 4/1 آن پر شود ( در واقع قسمت میانی ادرار را در ظرف جمع­آوری نمونه بریزید ).

4- درپوش ظرف جمع­آوری نمونه را روی آن بسته و کاملاٌ محکم نمایید، دقت کنید که لبه­ها و یا داخل ظرف به هیچ وجه لمس نشود.

5- توجه نمایید که نام و نام خانوادگی و شماره بیمار، نوع نمونه روی ظرف مربوطه نوشته شود.

6- ظرف نمونه را در جای مخصوص جمع­آوری نمونه که توسط آزمایشگاه تعیین شده قرار دهید.

7- دست­های خود را بلافاصله پس از جمع­آوری نمونه بشویید .

- نکته مهم : چنانچه نمونه در خارج از آزمایشگاه تهیه شده ظرف را سریعاٌ پس از جمع­آوری نمونه در یخچال قرار داده و همان روز به آزمایشگاه تحویل دهید.

- پرسنل آزمایشگاه آماده پاسخگویی به سوالات شما می­باشند.

شیوه تمیز نمودن و جمع­آوری نمونه در آقایان

نحوه شستشو و تمیز کردن

1- دست­های خود را با آب و صابون کاملا بشویید.

2- درپوش ظرف جمع­آوری نمونه را باز نمایید، دقت شود که داخل ظرف و درپوش آن آلوده نشود.

3- در افرادی که ختنه نشده­اند، پوست سر آلت را از مجرای خروج ادرار به عقب کشیده و جمع نمایید.

4- مجرای خروج ادرار و نواحی اطراف آن را بشویید ( در صورت موجود بودن دستمال مخصوص توالت از آن استفاده نمایید ) دستمال استفاده شده را در ظرف مخصوص زباله بیاندازید.

نحوه جمع­آوری نمونه

1- عمل ادرار نمودن را شروع نمایید، در زمان ادرار کردن پوست سرآلت ( در افراد ختنه نشده ) همچنان جمع باشد.

2- نکته مهم: قبل از اینکه ظرف جمع­آوری به نمونه را در برابر جریان ادرار قرار دهید، صبر نمایید تا ادرار به خوبی جریان یابد و قسمت کمی از ادرار به خارج ( داخل توالت ) بریزید.

3- بدون آنکه جریان ادرار متوقف شود، مقداری از ادرار را داخل ظرف جمع­آوری ریخته تا ظرف به میزان نصف یا حداقل 4/1 آن پر شود ( در واقع قسمت میانی ادرار در ظرف جمع­آوری نمونه بریزید ).

4- درپوش ظرف جمع­آوری نمونه را روی آن بسته و کاملا محکم نمایید، دقت کنید که لبه­ها و یا داخل ظرف به هیچ وجه لمس نشود.

5- توجه نمایید که نام و نام خانوادگی و شماره بیمار، نوع نمونه­ روی ظرف مربوطه نوشته شود.

6- ظرف نمونه را در جای مخصوص جمع­آوری نمونه که توسط آزمایشگاه تعیین شده قرار دهید.

7- دست­های خود را بلافاصله پس از جمع­آوری نمونه بشویید.

- نکته مهم : چنانچه نمونه در خارج از آزمایشگاه تهیه شده ظرف را سریعاٌ پس از جمع­آوری نمونه در یخچال قرار داده و همان روز به آزمایشگاه تحویل دهید.

- پرسنل آزمایشگاه آماده پاسخگویی به سوالات شما می­باشند .

جمع­آوری نمونه ادرار آزمایشات کشت و آنتی بیوگرام در اطفال ( نوزادان )

آموزش و راهنمایی­های ضروری

ابتدا وسایل زیر از قبل تهیه و آماده شود:

- یک بسته دستمال توالت جهت تمیز کردن ناحیه تناسلی

- یک کیسه جمع­آوری نمونه ادرار (Urine bag )

- یک ظرف پلاستیکی استریل برای نگهداری و انتقال نمونه ادرار به آزمایشگاه.

1- ناحیه تناسلی طفل یا نوزاد را تمیز نمایید.

2- اجازه دهید تا ناحیه تمیز شده خشک شود.

3- برای خشک کردن سریع به اطراف ناحیه تمیز شده کاغذ یا دستمال توالت نکشید.

4- کیسه مخصوص جمع­آوری ادرار نوزادان یا اطفال را به طور محکم به ناحیه تناسلی کودک بچسبانید ( جزئیات و نحوه تمیز نمودن ناحیه تناسلی و چسباندن کیسه جمع­آوری ادرار به­طور مشروح در صفحات بعدی توضیح داده شده است ) .

5- فوراً پس از ادرار نمودن نوزاد ( کودک ) به­داخل کیسه جمع­آوری، نمونه را از کیسه به داخل ظرف مخصوص و استریل ادرار منتقل نمایید ( ظرف باید از قبل آماده باشد ).

- توجه: این مطلب بسیار حائز اهمیت می­باشد که از آلوده شدن نمونه ادرار جلوگیری شود. بدین منظور به محض ادرار نمودن کودک، ادرار به ظرف پلاستیکی استریل منتقل گردد و قسمت داخلی استریل به هیچ وجه نباید با دست یا به نحو دیگری لمس یا مورد تماس قرار گیرد.

- توجه نمایید که روی ظرف جمع­آوری نمونه ادرار، نام نام خانوادگی، شماره بیمار، نوع نمونه نیز یادداشت شود.

هشدار: نمونه تهیه شده فوراً پس از جمع­آوری در یخچال قرار داده شود و در همان روز به آزمایشگاه تحویل گردد.

 طریقه قرار دادن و ثابت کردن کیسه جمع­آوری ادرار جهت نمونه­گیری از اطفال

پوست ناحیه باید تمیز و خشک باشد، هیچ­گونه روغن، پودر بچه، صابون­های حاوی لوسیون که حتی به مقدار جزئی هم ممکن است در روی پوست طفل باقی بماند، نباید وجود داشته باشد زیرا از چسبیدن محکم کیسه به پوست ممانعت می­نماید. چسباندن کیسه را از قسمت کوچک پوست ناحیه­ای که مابین مخرج و ناحیه تناسلی می­باشد شروع نمایید. نوار یا پل باریک روی مشمع چسبیده کیسه از آلوده شدن نمونه ادرار با مدفوع جلوگیری می­نماید و کمک می­کند تا کیسه در وضعیت مناسبی قرار گیرد.

روش کار با نوزادان دختر:

- مرحله اول: کودک را به پشت بخوابانید و چین­های ناحیه تناسلی را بشویید ( ترجیحاٌ با صابون حمام مخصوص بچه تمیز شود ) از محلول صابون حاوی لوسین استفاده نشود زیرا باقیمانده آن روی پوست مانع از چسبیدن کامل به پوست می­گردد. قسمت مخرج را سریعاٌ شسته آب کشی و خشک نمایید. تمام ناحیه را مجدداٌ به­طور کامل با دستمال توالت تمیز نموده و صبر کنید تا با جریان هوا خشک شود.

- مرحله دوم: لایه محافظ پشت را از نیمه تحتانی آن جدا نمایید. ابتدا نیمه فوقانی پوشش چسبیده را رها کرده تا قسمت تحتانی بر روی پوست قرار گیرد. قبل از قرار دادن کیسه جمع­آوری ادرار مطمئن شوید که سطح پوست خشک شده باشد.

- مرحله سوم: قسمت پرینه ( اطراف ناحیه تناسلی ) را بکشید تا چین­های پوست از هم باز شوند و قسمت تناسلی ( واژن ) دیده شود، هنگامی که قسمت چسبیده را بر روی پوست ناحیه قرار می­دهید، مطمئن شوید که از قسمت باریک پوست بین معقد و واژن عمل چسبانیدن کیسه شروع شود و فشار انگشتان دست بر روی کیسه از این قسمت به طرف بیرون صورت گیرد.

- مرحله چهارم: قسمت چسبیده کیسه را به طور محکم به پوست فشار دهید تا از چروکیدگی کیسه و پوست ممانعت گردد. زمانی که قسمت تحتانی کیسه در محل مناسب خود قرار گرفت، کاغذ پشت کیسه را ازقسمت فوقانی آن جدا کرده و عمل فشار بر روی کیسه و پوست را به طرف بالا انجام دهید تا کیسه کاملاً در جای خود چسبیده و قرار گیرد. از چسبیدن کامل کیسه به اطراف واژن مطمئن شوید.

روش کار برای نوزادان پسر

- مرحله اول: کودک را به پشت بخوابانید و چین­های ناحیه تناسلی را بشویید ( ترجیحاٌ با صابون حمام مخصوص بچه تمیز شود ) از محلول صابون حاوی لوسین استفاده نشود زیرا باقیمانده آن روی پوست مانع از چسبیدن کامل به پوست می­گردد. ابتدا ناحیه پوست بیضه­ها را بشویید سپس آلت تناسلی و قسمت معقد را در انتها شستشو داده، آب­کشی و سپس خشک نمایید. تمام ناحیه را مجدداٌ   به­طور کامل با دستمال توالت تمیز نموده و صبر کنید تا با جریان هوا خشک شود.

- مرحله دوم: لایه محافظ پشت را از نیمه تحتانی آن جدا نمایید. ابتدا نیمه فوقانی پوشش چسبیده را رها کرده تا قسمت تحتانی بر روی پوست قرار گیرد. اگر چه در مورد یک نوزاد فعال و پرتحرک بهتر است که تمام قسمت یک­بار روی پوست قرار داده شود تا کیسه جمع­آوری در اطراف ناحیه تناسلی محکم بچسبد.

- مرحله سوم: هنگامی­که قسمت چسبیده کیسه را روی پوست فشار می­دهید، مطمئن شوید که این عمل از ناحیه باریک یا پل کوتاه پوست بین مقعد و قاعده کیسه بیضه شروع شود و فشار انگشتان دست از این ناحیه به طرف خارج صورت گیرد. از خشک بودن پوست قبل از قرار دادن کیسه مطمئن شوید.

- مرحله چهارم: قسمت چسبیده کیسه را به طور محکم به پوست فشار دهید تا از چروکیدگی کیسه و پوست ممانعت گردد. زمانی که قسمت تحتانی کیسه در محل مناسب خود قرار گرفت، کاغذ پشت کیسه را ازقسمت فوقانی آن جدا کرده و عمل فشار بر روی کیسه و پوست را به طرف بالا انجام دهید تا کیسه کاملا در جای خود چسبیده و قرار گیرد.

روش جمع­آوری ادرار 24 ساعته:

هدف از جمع­آوری نمونه ادرار 24 ساعته اندازه­گیری و ارزیابی میزان دفع مواد مختلف ( مثل پروتئین، کراتینین، کلسیم و ....) در ادرار طی 24 ساعت شبانه روز می­باشد.

روش جمع­آوری ادرار 24 ساعته

1- اولین نمونه ادرار خود را دور بریزید.

2- از آن به بعد ادرار خود رادر ظرف مخصوص بریزید.

3- ریختن ادرار در ظرف را تا 24 ساعت از زمان دور ریختن نمونه اول ادامه دهید.

4- نمونه روز بعد ( روز دوم ) را نیز درست در همان زمانی که نمونه صبح روز اول را دور ریخته در داخل ظرف مخصوص بریزید.

5- ظرف حاوی نمونه را در اسرع وقت به آزمایشگاه منتقل کنید.

مثال: نمونه ادرار ساعت 7 صبح روزاول را دور ریخته و نمونه­های بعد از آن را (هر چند بار ) تا ساعت 7 صبح روز بعد در ظرف مخصوص بریزید و ادرار ساعت 7 صبح روز دوم را نیز در ظرف مخصوص بریزید.

نکات ایمنی: ظرف مخصوص جمع­آوری ممکن است دارای مواد  نگهدارنده اسید قوی باشد لذا از تماس آن با دست و اعضاء بدن پرهیز نمایید.

جمع­آوری این نمونه دقیقاً 24 ساعت به طول می­انجامد.

طی این مدت سعی کنید به مقدار معمول آب مصرف کنید.

ماده موجود در ظرف را دور نریخته و از تماس آن با پوست یا مخاط بدن جداً پرهیز کنید و در صورت بروز تماس، محل موردنظر را فوراً با مقدار زیادی آب شستشو دهید.

روز اول نمونه برداری در یک ساعت مشخص (مثلاً ساعت 7 صبح) در بیرون ظرف ادرار کنید و دور بریزید.

طی 24 ساعت بعدی هربار که ادرار می­کنید ادرار خود را تماماً در داخل ظرف بریزید.

طی این مدت درب ظرف را بسته و آنرا در جای خنک و به دور از دسترس اطفال یا نور مستقیم نگهداری کنید.

روز دوم در همان ساعت (مثلاً ساعت 7 صبح) برای آخرین بار ادرار کرده و ادرار خود را تماماً در ظرف بریزید.

ساعت و تاریخ شروع و پایان نمونه برداری را روی برگه در محل مخصوص یادداشت کنید.

ظرف حاوی نمونه ادرار 24 ساعته را حداکثر طی مدت یک ساعت به آزمایشگاه تحویل دهید.

توجه داشته باشید جهت انتقال نمونه ادرار به ظرف می­توانید از یک ظرف شیشه­ای تمیز و خشک استفاده نمایید.

ساعت تحویل نمونه به آزمایشگاه از ساعت 6 صبح تا ساعت 18 غروب می­باشد.

شرایط بیمار برای جمع­آوری نمونه ادرار 24 ساعته جهت آزمایش V.M.A:

بیمار از سه روز قبل، از مصرف قهوه، شکلات، موز، چای، کافئین، شربت سینه، (گایا کلات)، وانیل و از مصرف داروهایی که موجب تغییر این آزمایش می­شود (نظیر داروهای فشار خون) با نظر پزشک معالج خودداری نمایید.

 

شرایط جمع­آوری نموه ادرار 24 ساعته و Random برای آزمایش Oxalate ادرار:

توجه به موارد زیر ضرورت دارد:

2 الی 3 روز قبل از جمع­آوری نمونه ادرار از مصرف زیاد مواد غذایی که دارای ویتامین C از جمله مرکبات تازه (مانند لیموشیرین، پرتقال، گریپ فروت، لیمو شیرین، اسفناج، توت فرنگی، گوجه فرنگی) خودداری کنید.

قرص ویتامین C 2 الی 3 روز قبل از جمع­آوری نمونه ادرار مصرف نشود.

 

آزمایش کامل ادرار:

در صورتی­که امکان جمع­آوری ادرار در آزمایشگاه میسر نمی­باشد، بیمار پس از جمع­آوری ادرار خود (طبق دستورالعمل ذکر شده توسط فرد نمونه­گیر) لازم است ظرف حاوی ادرار را حداکثر ظرف مدت 1 ساعت به آزمایشگاه تحویل دهد.

 

آزمایش بررسی خون مخفی در مدفوع:

گاهی اوقات خونریزی­های مختصری در بخش­های مختلف لوله گوارش اتفاق می­افتد که به علت مقدار کم با چشم قابل دیدن نیست. بنابراین باید با روش­های آزمایشگاهی تشخیص داده شود. بهتر است این آزمایش در 3 نوبت انجام شود.

برای انجام این آزمایش باید نکات زیر را رعایت نمود:

48 تا 72 ساعت پیش از آزمایش و در طی دوره جمع­آوری نمونه مدفوع از خوردن گوشت قرمز، گوشت سفید، ماهی، شلغم و تربچه خودداری نمایید.

مصرف داروهای زیر:

آهن، ایندومتاسین، کلشی­سین، آسپرین، بروفن، کورتون­ها و ویتامین C باید 48 ساعت پیش از انجام آزمایش و دوره جمع­آوری نمونه قطع شود. در صورت خونریزی از لثه در حین تمیز کردن دهان و دندان در طی 48 ساعت پیش از انجام آزمایش از مسواک زدن و کشیدن نخ دندان اجتناب نمایید.

نمونه باید سریعاً به آزمایشگاه تحویل داده شود.

نمونه مدفوع نباید با ادرار یا سایر مواد آلوده شود.

نکته مهم : توجه نمایید که نام و نام خانوادگی، شماره بیمار و نوع نمونه روی ظرف جمع­آوری نمونه حتماٌ قید گردد.

آزمایش مدفوع از نظر بررسی و جستجوی خون مخفی راهنمایی­ها و احتیاطات غذایی و دارویی انجام گیرد.

پزشک معالج شما، دستور انجام آزمایش­هایی را برای شما داده است که نیاز است محدودیت­های غذایی و دارویی خاصی را قبل و در خلال آزمایش مربوطه رعایت نمایید.

راهنمایی­های غذایی:

سه روز قبل و در زمان جمع­آوری نمونه مدفوع از خوردن موارد زیر خودداری نمایید:

- جگر، گوشت گاو، خوک، بره ( گوسفند )

- انواع میوه هایی نظیر: خربزه، هندوانه، گرمک، طالبی، شلغم، گل کلم، تربچه ترب و کلم بروکلی، خیار، ترب کوهی ( ریشه خردل )، هویج،  میوه­ها و عصاره­های ترش مزه ( لیمو ترش )‌

شما می­توانید به طور متعادل از مواد غذایی زیر میل نمایید:

- مقادیر کمی از مرغ خوب پخته شده ( جوجه )، بوقلمون یا ماهی

- مقادیر دلخواه را از سبزیجات ( خام یا پخته، به استثنا مواردی­که قبلا ذکر گردید )

- میوه­هایی نظیر آلو خشک، آلو، گوجه­سبز، کشمش پلویی، انگور سیب یا موز

- محصولات حاوی الیاف ( فیبر ) و سبوس زیاد نظیر غلات و حبوبات، بادام­زمینی ( پسته شامی ) یا ذرت بو داده

راهنمایی­های دارویی

-  نکته مهم : در مورد قطع نمودن داروهای تجویز شده قبلا با پزشک معالج خود مشورت نمایید.

- بیماران باید نمونه جمع­آوری شده را خصوصاً در موارد مشکوک به اسهال خونی بلافاصله به آزمایشگاه ارسال نمایند.

- به مقدار نیاز می­توان استامینوفن استفاده نمود.

 

آمادگی­های لازم جهت انجام آزمایش مدفوع:

در صورتی­که امکان جمع­آوری مدفوع در آزمایشگاه میسر نمی­باشد، بیمار پس از جمع­آوری مدفوع خود می­تواند آنرا ظرف مدت 2 ساعت به آزمایشگاه تحویل دهد و در صورت نگهداری مدفوع در دمای یخچال امکان نگهداری مدفوع تا 8 ساعت وجود دارد. نمونه­های اسهالی حداکثر ظرف نیم تا یکساعت باید به آزمایشگاه رسانده شود. چنانچه تست کشت مدفوع دارید فقط می­توانید نمونه را حداکثر ظرف 2 ساعت به آمایشگاه تحویل دهید.

 

آزمایش قند 2 ساعته:

جهت انجام این آزمایش بیمار پس از خونگیری جهت قند خون ناشتا، صبحانه میل نموده (افراد دیابتی صبحانه معمول خود را صرف نمایند) و دقیقاً پس از 2 ساعت نمونه دوم گرفته شود. لازم است بیمار چند دقیقه قبل از زمان مذکور در آزمایشگاه حضور یابد. در طی این مدت بیمار باید از استعمال دخانیات و فعالیت بدنی خودداری نماید.

دستورالعمل برای انجام تست مانتو PPD:

لازم است محل تزریق آزمایش به مدت 24 تا 72 ساعت خارش داده نشود (شستشوی ناحیه بلامانع است).

چون آزمایش در بدن فرد انجام می­شود حتماً خود شخص برای خواندن مراجعه نماید تا سفتی محل تزریق بررسی شود.

 

دستورالعمل برای گرفتن خلط:

نمونه صبحگاهی بهترست.

بهترست بیمار ناشتا باشد.

لازم است قبل از گرفتن خلط، دهان چند بار با آب معمولی شسته شود، نفس عمیقی از راه بینی کشیده شود و برای لحظه­ای نفس خود را در سینه حبس کنید و با سرفه عمیق خلط خود را داخل ظرف مربوطه تخلیه کنید و از ریختن خلط به جدار خارجی ظرف خودداری نمایید.

چنانچه مشکل بود سر را روی بخار آب گرفته استنشاق نمایید یا با آب نمک 10 درصد قرقره نمایید تا خلط بیاید.

سعی شود آب دهان نباشد، آب دهان شفاف و آبکی است ولی خلط چسبندگی دارد.

نمونه را در ظرف مخصوص دهان گشاد ریخته و سریع به آزمایشگاه بیاورید.

بیرون ماندن خلط در جواب آزمایش تاثیر می­گذارد.

 نمونه­گیری در منزل:

صبح قبل از برخاستن از جای خود بدون اینکه غذایی بخورد، با سرفه­ای عمیق خلط خود را خارج و در ظرف مربوطه تخلیه نمایید و هرچه سریعتر به آزمایشگاه بیاورید.

 

دستورالعمل جمع­آوری مایع منی:

آزمایش بر روی مایع منی به فرد خاصی به منظور تشخیص علت نازایی در مردان مورد استفاده قرار می­گیرد.

نمونه باید در آزمایشگاه تهیه شود و چنانچه این امر ممکن نباشد، نمونه باید در مدت کمتر از نیم ساعت به آزمایشگاه تحویل داده شود. در هنگام تحویل نمونه به آزمایشگاه زمان دقیق جمع­آوری آنرا به مسئول پذیرش اعلام نمایید.

نمونه باید پس از 3 تا 5 روز پرهیز از نزدیکی یا انزال تهیه شود و نمونه­هایی که پیش از 2 روز و پس از 7 روز از آخرین نزدیکی جمع­آوری شود برای انجام تست مناسب نیست.

وجود تب در خلال 3 روز پیش از انجام آزمایش، نتیجه را تحت تاثیر قرار می­دهد.

بهترین نمونه منی نمونه­ای است که از طریق تحریک مصنوعی تهیه شده باشد بدون استفاده از صابون و با دست کمی نمناک نمونه تهیه و در ظرف مخصوصی که از طرف آزمایشگاه در اختیار شما قرار داده شده، جمع­آوری می­گردد.

نمونه جمع­آوری شده توسط کاندوم برای آزمایش مناسب نیست.

باید دقت شود که تمامی نمونه منی در ظرف مخصوص ریخته شود زیرا چنانچه فقط قسمتی از نمونه در اختیار آزمایشگاه قرار شود باعث بدست آمدن نتیجه غیرواقعی خواهد شد.

قبل از ریختن نمونه به داخل ظرف بهترست با در دست گرفتن ظرف، دمای آنرا به نزدیک درجه حرارت بدن (37 درجه سانتیگراد) برسانید.

از قرار دادن نمونه در حرارت­های کمتر از صفر درجه و بالاتر از 40 درجه سانتیگراد خودداری نموده و سعی کنید تا زمان تحویل نمونه به آزمایشگاه آنرا در دمای نزدیک به حرارت بدن (37 درجه سانتیگراد) نگهداری کنید.

توجه: نمونه ای که از زمان جمع­آوری آن بیش از یک ساعت گذشته باشد فاقد ارزش است.

 

آزمایش مایع منی بعد از بستن لوله­ها در مردان (وازکتومی): 

انجام آزمایش منی در این افراد مشابه انجام آزمایش معمولی منی است با این تفاوت که:

این آزمایش باید حداقل 2 ماه پس از بستن لوله­ها انجام شود.

در طی 24 ساعت پیش از انجام آزمایش نباید نزدیکی صورت پذیرد یا مایع منی به هر علت دفع شود.

نمونه­ای که شش ساعت پس از جمع­آوری تحویل آزمایشگاه شود، فاقد ارزش است.

 

دستورالعمل جمع­آوری نمونه جهت تست اسکاچ:

نمونه را صبح زود پیش از اینکه بیمار مدفوع نموده و یا استحمام کند تهیه نمایید.

یک قطعه چسب نواری را از طرف چسب­دار آن محکم به ناحیه مقعد چسبانده و فشار دهید سپس چسب را بلند کرده و آن را روی لام شیشه­ای که از طرف آزمایشگاه گرفته­اید بجسبانید و بلافاصله به آزمایشگاه ارسال نمایید و به فرد از پیش تعیین شده تحویل نمایید.

 

آمادگی­های لازم جهت انجام پاپ اسمیر:

این آزمایش به منظور شناخت زودرس سرطان دهانه رحم انجام می­شود و به علاوه در زمان انجام آن می­توان به التهاب دهانه رحم و عفونت­های آن نیز پی برد.

از 72 ساعت قبل از انجام آزمایش از شستشوی داخل واژن با آب یا مواد ضدعفونی­کننده پرهیز نمایید.

از نمونه­برداری در زمان قاعدگی، خونریزی فعال یا دوره­های التهابی اجتناب نمایید.

در انجام این آزمایش یکسری سوالات از بیمار بایستی پرسیده شود:

نام و نام خانوادگی بیمار، سن بیمار، نام پزشک، تعداد زایمان، تعداد سقط، آخرین زایمان، آخرین پریود، علت مراجعه، تاریخ مراجعه و شماره چارج.

 

توصیه­هایی جهت توجه قبل از انجام آزمایش PSA:

در صورتی­که اخیراً معاینه پروستات شده­اید آزمایش را حداقل یک هفته به تعویق بیندازید.

-   حداقل 48 ساعت از آخرین انزال گذشته باشد.  

 

شرایط انجام تست UBT:

حداقل 6 ساعت ناشتا بودن لازم است.

حداقل 4 هفته از مصرف آنتی­بیوتیک و یا بیسموت در صورت مصرف گذشته باشد.

حداقل 1 هفته داروهایی مثل سایمتیدین، رانیتیدین، امپرازول، کلیدینیوم C و... استفاده نشده باشد.

 

آزمایش ژنتیک خون:

در انجام این آزمایش یکسری سوالات از بیمار بایستی پرسیده شود که شامل موارد زیر می­باشد:

شماره چارج، نام و نام خانوادگی بیمار، سن زن، سن شوهر، نسبت خویشاوندی، علت مراجعه، تعداد بارداری، تعداد زایمان و تعداد سقط

 

آزمایش کاریوتیپ از روی مایع آمنیوتیک (آب کیسه جنین):

امکان دارد گرفتن و کشت مایع آمنیوتیک با عدم موفقیت مواجه گردد و احتیاج به تکرار نمونه گیری باشد، در مواردی نادر ابداً به نتیجه قطعی نرسد.

در صورت رشد سلول­ها نتیجه­گیری بین 20 تا 40 روز به طول خواهد انجامید.

این آزمایش فقط اختلالات کروموزومی را نشان می­دهد.

در حدود نیم درصد احتمال نمونه گیری غلط وجود دارد.

این آزمایش به هیچ وجه نمایانگر استثنائات علم ژنتیک نیست.

گفتنی است که از زوجین بایستی امضا گرفته شود.

 

فرم اطلاعاتی آزمایش PCR-HCV:

بیمار باید سوالات زیر را پاسخ دهد:

نام و نام خانوادگی، تاریخ معالجه، سابقه ابتلا به بیماری زردی یا هپاتیت، سابقه انجام آزمایشهای تشخیصی هپاتیت، سابقه انجام آزمایشهای HCVAb، PCR و تست­های کبدی با ذکر تاریخ انجام آنها، سابقه درمان هپاتیت و ذکر مدت درمان، ذکر نام پزشک معالج

 

فرم اطلاعاتی انجام تست Allergy:

سرفه، عطسه و آبریزش، خلط، تنگی نفس، مدت بیماری، فصل، سابقه فامیلی، مواد غذایی، دارو، گرد و خاک، عطر و ادکلن، دود سیگار و ماشین، فعالین بدنی، استرس، حیوان، گل و گیاه، مواد شیمیایی و متفرقه

 

فرم پرسشنامه TDM (ANTIEPILEPTIC)

در این پرسشنامه سوالات زیر از بیمار پرسیده می­شود:

نام بیمار، نام پزشک، وزن بیمار، سن او، ساعت و تاریخ نمونه گیری، نام داروهای مورد آزمایش (PB، Prim، Carb،  Etho، PHT، Valp)، راه مصرف دارو (IV، IM، PO)، مدت مصرف، دفعات مصرف روزانه، میزان مصرف در 24 ساعت، زمان آخرین بار مصرف، وضعیت مزاجی بیمار (طبیعی، اسهالی، یبوست)، منظور از انجام آزمایش (تنظیم دز دارویی، تغییر نوع دارو، وجود عوارض مسمومیت)، سایر داروهایی که بیمار مصرف می­کند، آیا امکان بی­نظمی در مصرف دارو وجود دارد، آیا بیمار تحت کنترل می­باشد، چه مدت وی تحت کنترل است، سابقه بیماری کبدی، کلیوی و قلبی دارد، در صورت امکان نوع دارو و کارخانه سازنده مشخص شود.

 

پرسشنامه آزمایش کوآد مارکر:

بهترین زمان آزمایش از هفته 14 تا 22 بارداری قابل انجام و دارای ارزش است.

سوالات این پرسشنامه شامل:

نام و نام خانوادگی بیمار، نام پزشک معالج، شماره پذیرش، تاریخ تولد بیمار، میزان تحصیلات، شغل، تاریخ نمونه گیری، آیا بیمار سونوگرافی انجام داده است، تاریخ انجام سونوگرافی، سن جنین هنگام سونوگرافی، سن جنین در حال حاضر، وزن مادر در حال حاضر، تاریخ اولین روز از آخرین قاعدگی، تعداد زایمان قبلی، تعداد سقط، آیا بارداری فرد دوقلو است، آیا قبلاً جنین یا فرزند به سندرم داون مبتلا بوده، ابتلا در چه سنی بوده، آیا فرد از طریق لقاح مصنوعی باردار شده است، در صورت مثبت بودن جواب سوال آیا از تخمک شخص دیگری برای این منظور استفاده شده، در صورت مثبت بودن پاسخ تاریخ تولد شخص اهداکننده تخمک را قید کند، آیا فرد دیابت دارد، آیا از سیگار استفاده می­کند، آیا ازدواج او فامیلی بوده است، آیا از داروهای حاوی ترکیبات HCG نظیر  PREGNYL استفاده می­کند، آیا سابقه مصرف داروی خاص دیگری دارد، آیا سابقه ناباروری دارد، آیا در فامیل او یا همسر وی ابتلا به بیماری­های ژنتیکی و یا مادرزادی وجو دارد، نشانی دقیق محل سکونت بیمار و تلفن تماس وی گرفته شود.

 

درخواست آزمایش TRIPLE TEST:

در این باره اطلاعاتی باید راجع به مادر کسب گردد که شامل موارد زیر می­باشد:

نام و نام خانوادگی مادر، تاریخ نمونه گیری، نام پزشک، سن مادر، وزن مادر هنگام آزمایش، تاریخ LMP، تاریخ سونوگرافی، سن بارداری، تعداد بارداری، تعداد زایمان، تعداد سقط، تعداد قلوها، سابقه دیابت در مادر، سابقه بیماری­های ارثی در والدین، سابقه فرزند مبتلا به NTD و ناهنجاری­های کروموزومی، سابقه مصرف سیگار، اصلیت والدین جنین، تعداد ضربان قلب جنین در سه ماهه اول.

 

دستورالعمل نمونه گیری سرب:

نمونه مورد نیاز برای انجام این تست، خون کامل است. حجم مورد نیاز 4 میلی لیتر خون کامل در لوله­های خلا همراه با ضد انعقاد EDTA می باشد. محل نگهداری نمونه در یخچال 2 تا 4 درجه سانتیگراد می­باشد.

مسمومیت سرب در بزرگسالان:

فرم مربوط توسط فرد پذیرش کننده پر می­شود و شامل نام، جنس و سن بیمار است همچنین نام و تلفن پزشک معالج پرسیده می­شود.

آدرس محل سکونت و تلفن بیمار، رنگ دیوار خانه، امکان استفاده از آب بهداشتی، آدرس محل کار، نوع شغل از دیگر اطلاعات می­باشد.

ذکر اینکه آیا نشانه مشهود مسمومیت وجود دارد نیز ضروری است.

مسمومیت سرب در اطفال:

اطلاعاتی که در این رابطه جمع­آوری می­گردد شامل موارد زیر است:

نام و جنس و سن بیمار، نام و تلفن پزشک معالج، آدرس محل سکونت، تلفن بیمار، شغل پدر، شغل مادر، مشخصات محل سکونت، وضعیت کودک از لحاظ خاک خوری، توان فکری کودک، رفتار کودک، استفاده از شیر آب گرم در پخت غذای کودک از جمله ای موارد می­باشد که بایستی ذکر گردد.

 

مراجع:

-        راهنمای بیماران، آزمایشگاه پیوند، آقای دکتر پوپک

-        کتاب جامع آزمایشگاهی